ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အပြင်းထန်ဆုံး ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှု အခံရဆုံး ဗိုလ်ချုပ်သည် လုံဂျီကို ပေးအပ်ပြီး သူ့ကိုယ်သူ သမ္မတအဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး သေသေချာချာ စီစဉ်ထားသော နိုင်ငံရေး အသွင်ကူးပြောင်းမှု၏ အထွတ်အထိပ်ကို အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမှုသည် 2025 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကတည်းက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည့် ဝါဒဖြန့်လှုံ့ဆော်မှု၏ အဆုံးအဖြတ်ကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။ ဤဝါဒဖြန့်ချိရေးစက်ကို ဘယ်သူတည်ဆောက်ပုံ၊ လည်ပတ်ပုံနှင့် နိုင်ငံတကာတွင် ချဲ့ထွင်မည်ကို နားလည်ခြင်းသည် မြန်မာလေ့လာသုံးသပ်သူများအတွက်သာမက ဒေသတွင်း အစိုးရသစ်နှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ဖြစ်စေရန် စဉ်းစားနေသူများအတွက်လည်း အရေးကြီးပါသည်။
စက်
စစ်အစိုးရ၏ သတင်းအချက်အလက် စစ်ဆင်ရေးတွင် ထူးခြားသော အလွှာများစွာ ရှိပြီး တစ်ခုစီသည် မတူညီသော ပရိသတ်ကို မိန့်ခွန်းပေးသည်။ တရားဝင် အဆုံးတွင် Global New Light of Myanmar ၊ အရပ်သား အစိုးရသတင်းစာ နှင့် မြဝတီနေ့စဉ် (မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးမှ ဦးစီးသည့် မြန်မာစစ်တပ်၏ ကိုယ်ပိုင်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း) တို့ကို ထိုင်ဖတ်သည်။ လေးနက်သော အကဲခတ်သူသည် မျက်နှာတန်ဖိုးအရ မယူပါ။
ပိုမိုအကျိုးဆက်သောအလွှာမှာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ Myanmar Narrative Think Tank (MNTT) ကို 2025 ခုနှစ် ဇန်န၀ါရီလတွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အများသူငှာ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်မှတဆင့် လည်ပတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ဦးသန်းရွှေခေတ်တွင် အမြစ်တွယ်နေသော မီဒီယာအော်ပရေတာများ အပါအဝင် တည်ထောင်အဖွဲ့ဝင်များ (ကိုကို၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရန်ကုန်မီဒီယာအုပ်စု)၊ နိုင်ငံတကာ ပညာရေးဆိုင်ရာ အထောက်အထားများဖြင့် စီးပွားရေးပညာရှင် (ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဗဟိုဘဏ် ဒါရိုက်တာနှင့် လေးစားထိုက်သော စီးပွားရေးနှင့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဗဟိုဌာန၏ အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ)၊ ကာကွယ်ရေးသုတေသနဌာနကို ဦးစီးလုပ်ကိုင်နေသော ရုရှားစစ်အရာရှိဟောင်း (ဒေါက်တာနိုင်ဆွေဦး)၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန နည်းပညာရှင်ဟောင်း (ဒေါက်တာခင်မောင်လွင်)။ တိုင်းရင်းသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနဲ့ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် အစိုးရနဲ့ နီးစပ်မှု ရှိခဲ့ဖူးတဲ့ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုတွေ ဖော်ဆောင်ပေးခဲ့တဲ့ အတိတ်က မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်မှာ ပါဝင်ခဲ့သူတွေလည်း ပါဝင်ပါတယ်။
စီးပွားရေးယုံကြည်စိတ်ချရမှု၊ လုံခြုံရေးဘောင်သွင်းမှု၊ လူမျိုးစုပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာတရားဝင်မှုစသည့် သီးခြားဇာတ်ကြောင်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်တစ်ခုစီအတွက် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးစီကို ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ယူနီဖောင်းဝတ်ထားတဲ့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေက သူတို့ကိုယ်သူတို့ မယုံနိုင်လောက်အောင် ထောက်ပံ့ပေးနိုင်တဲ့ အရပ်သားမျက်နှာကိုလည်း ပေးတယ်။
MNTT ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုနည်းလမ်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်က နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသည့် “Myanmar Beyond 2025: Challenges and Opportunities in the Multipolar World” ဖိုရမ်တွင် စတင်ကျင်းပသည့် အခမ်းအနားတွင် မြင်တွေ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဖိုရမ်ကို ဖွင့်လှစ်ပြီး နိုင်ငံခြားပါဝင်သူများအား အမှတ်တရ ဆုတံဆိပ်များ ပေးအပ်သည်။ နိုင်ငံတကာ optics အတွက် စပီကာများ၏ စာရင်းကို ဂရုတစိုက် စုစည်းထားသည်။ ၎င်းတွင် ပါမောက္ခ Alexander Dugin (ရုရှား)၊ Fudan University (China) မှ ပါမောက္ခ Zhang Weiwei၊ India’s Vivekananda International Foundation မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် Vinod Anand၊ နီပေါဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း Madhav Nepal နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Sihasak Phuangketkeow တို့ ပါဝင်သည်။ MNTT ၏တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်များကဲ့သို့ပင်၊ ဟောပြောသူတိုင်းသည် မတူညီသော ဒေသဆိုင်ရာ ဦးတည်ချက်မှ ယုံကြည်ကိုးစားမှုကို ထုတ်ပေးပါသည်။ ဖိုရမ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ “အခြေအမြစ်မရှိသော စွပ်စွဲမှုများကို တန်ပြန်ရန်” နှင့် “နိုင်ငံ၏ ပုံရိပ်ကို မြှင့်တင်ရန်” ဖြစ်သည်ဟု ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။
သတင်းတွေ ဘယ်လိုဖန်တီးလဲ။
MNTT ၏အောက်တွင် “လွတ်လပ်ရေး၊ တရားမျှတမှုနှင့် ဘက်မလိုက်မှု” အခြေခံမူများပေါ်တွင် လည်ပတ်လုပ်ဆောင်သည်ဟု ဆိုထားသည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းမှုနှင့် အလားတူပင် ရန်ကုန်အခြေစိုက် သတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်သည့် CNI Myanmar တွင် တည်ရှိနေသည်။ ၎င်းတွင် အမည်ပေးထားသော တည်းဖြတ်သူများ၊ ပိုင်ဆိုင်မှုကို ထုတ်ဖော်ထားခြင်း မရှိသလို စစ်အစိုးရကို စိန်ခေါ်သည့် အနီရောင်လိုင်းများ မှတ်တမ်းလည်း မရှိပါ။ ရန်ကုန်တွင် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ဆက်လက် လည်ပတ်နေပြီး အမှီအခိုကင်းသည့် ဆိုင်ခွဲ ၂၀ ကျော်သည် ၎င်းတို့၏ လိုင်စင်များ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရပြီး အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း သတင်းထောက် ၂၀၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။
CNI ၏နည်းလမ်းသည် Global New Light of Myanmar သို့မဟုတ် Myawady Daily ကဲ့သို့ အကြမ်းဖျင်းမဟုတ်သောကြောင့် တိကျစွာစစ်ဆေးသင့်ပါသည်။ အမည်ပေးထားသောရင်းမြစ်များ သို့မဟုတ် သက်သေအထောက်အထားများစွာမပါဝင်သော်လည်း တရားဝင်ပုံပေါက်စေရန် ဖန်တီးထားသည့် သိသာထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးခေါင်းစီးများကို ထုတ်ဝေသည်။ ၎င်းသည် MNTT ၏ထုတ်ပြန်ချက်များအား စီစဥ်ထားကာ၊ ဥပမာအားဖြင့်၊ 2026 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်အစိုးရ၏ ICJ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အလုပ်ခန့်အပ်ထားသည့် အလားတူအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဘောင်ခတ်ခြင်းကို လက်ခံကျင့်သုံးကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ တရားဝင်ကန့်ကွက်သည့် ရိုဟင်ဂျာအကျပ်အတည်း၏ လက္ခဏာရပ်ကို “စော်ကားပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ လွဲမှားခြင်း” ဖြစ်သည်။ ရော်ဘာတံဆိပ်တုံးအသစ်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကို ပုံမှန်ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ဘောင်ခတ်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။ ထင်ရှားသည်မှာ ၎င်း၏ လွှမ်းခြုံမှုတွင် အရပ်သားများအပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများအတွက် အခြေအနေများ၊ စစ်မြေပြင် ဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းထားမှုတို့ကို ချန်လှပ်ထားခြင်းမရှိသည်မှာ ထင်ရှားပါသည်။
ရလဒ်သည် လိုအပ်သောအကြောင်းအရာမပါဘဲ စာဖတ်သူတစ်ဦးအတွက် တရားဝင်ပြည်တွင်းသတင်းစာပညာနှင့် ဆင်တူနိုင်သည့် သတင်းထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အမှီအခိုကင်းသော သတင်းထောက်များကို ဖမ်းဆီးခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းများ ခံရသည့် မီဒီယာပတ်ဝန်းကျင်တွင် CNI သည် သတင်းစာပညာနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ဝါဒဖြန့်မှုအဖြစ် လုပ်ဆောင်သည့် အကြောင်းအရာများကို ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့် ကွက်လပ်ကို ဖြည့်ပေးနေသည်။
ပေကျင်းနဲ့ မော်စကိုမှာ အသံချဲ့စက်
ဆင်ဟွာ၏ ရန်ကုန်ဗျူရိုအကြီးအကဲနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို ကိုကိုက ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ လက်မှတ် ရေးထိုးသောအခါ MNTT ၏ နိုင်ငံတကာ ထိတွေ့မှုအား 2025 ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစစ်အစိုးရက တရုတ်နိုင်ငံ၏ Global South Joint Communication Partnership Program ကို 2025 ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံ BRICS မီဒီယာဖိုရမ်တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း 110 မှ အဖွဲ့အစည်းပေါင်း 260 ကွန်ရက်သို့ ချိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပါသည်။ Xinhua နှင့် CCP ၏ ယူနန်ပြည်နယ်ကော်မတီတို့ ပူးတွဲကျင်းပသော 2025 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကျင်းပသော ကူမင်းဖိုရမ်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အဆိုပါ အစီအစဉ်သည် အနောက်တိုင်း “သိမှုစစ်ပွဲ” ဟုခေါ်သည့် ဘေဂျင်းအား တန်ပြန်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အတိအလင်း ဘောင်ခတ်ထားသည်။
ရုရှားသည် မြန်မာစစ်တပ်အား လက်နက်လွှဲပြောင်းမှု၊ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပံ့ပိုးပေးမှု၊ မြန်မာနိုင်ငံအသွင်ကူးပြောင်းမှုကို ကာကွယ်သည့် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ 2026 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ငါးနှစ်ကြာ စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် ရုရှားလုံခြုံရေးကောင်စီအတွင်းရေးမှူး Sergei Shoigu က “ရုရှားနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အနောက်နိုင်ငံများက ဖိအားများ ရပ်တန့်သွားမည်မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံတကာနယ်ပယ်တွင် အပါအဝင် မော်စကို၏ ဘက်စုံအကူအညီကို အပြည့်အဝ အားကိုးနိုင်ပါသည်။” ထိုအာမခံချက်သည် ပြည်ပပရိသတ်များကဲ့သို့ မြဝတီနေ့စဉ်၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ စာဖတ်ပရိသတ်ကို ရည်ညွှန်းပါသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများသည် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်သည်- MNTT သည် တရားဝင်ဖြစ်စေသော ဇာတ်ကြောင်းများကို ထုတ်ပေးပြီး CNI သည် ၎င်းတို့အား အယ်ဒီတာ့အာဘော်လွတ်လပ်မှုဖြင့် ပြည်တွင်း၌ ဖြန့်ဝေပါသည်။ ဆင်ဟွာနှင့် ရုရှားနိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက ၎င်းတို့အား နိုင်ငံတကာသို့ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။
ဒေသဆိုင်ရာလောင်းကြေးများ
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလက The Diplomat ၏ အစီရင်ခံစာအရ မတ်လသည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း အရပ်သားများအတွက် အသေအပျောက်အများဆုံးလဖြစ်ပြီး တစ်လတည်းတွင် လူပေါင်း ၅၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းရှိ သာမန်ပြည်သူများသည် နိုင်ငံရေး အသွင်ကူးပြောင်းမှုများထက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ၊ အတင်းအကြပ် စုဆောင်းခြင်းနှင့် အစားအစာ မလုံခြုံခြင်းတို့ကို ပိုမိုစိုးရိမ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေးစက်၏ ရည်ရွယ်ထားသော ပရိသတ်သည် ဒေသအလိုက်ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် ၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ဖြစ်စေရန်အတွက် ဇာတ်ကြောင်း ခိုင်လုံမှုအချို့ လိုအပ်သည့် အာဆီယံအစိုးရများ ပါဝင်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် စတင်တာဝန်ယူချိန်မှစ၍ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားနိုင်ငံတို့မှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် လာအို နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် နှစ်နိုင်ငံ ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ပါဝင်ရန် အဆင်သင့်ရှိကြောင်း အချက်ပြခဲ့သည်။ လည်ပတ်မှုတိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော စီးပွားရေးတည်ငြိမ်မှုနှင့် ဒီမိုကရေစီတိုးတက်မှုကို အလေးပေးသည့် MNTT မှ ထုတ်လုပ်သည့် မီဒီယာအကြောင်းအရာများကို ကမ်ပိန်းတစ်ခု၏ ရှေ့တွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါသည်။ ပြီးခဲ့သည့်လတွင် Alt News သည် လူမှုကွန်ရက်ထောက်လှမ်းရေးပလပ်ဖောင်း Graphika နှင့် ဆက်စပ်လုပ်ဆောင်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ရှစ်ရက်အတွင်း ပေးဆောင်ရန် ထုတ်ဝေသည့် ဝဘ်ဆိုဒ်ငါးခုတွင် လုပ်ကြံဖန်တီးထားသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသော မဟုတ်မမှန်သော သတင်းကွန်ရက်တစ်ခုအား မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ အပိုင်းတစ်ပိုင်းစီသည် အမည်မဖော်လိုသူ လေ့လာသုံးသပ်သူများကို ကိုးကားပြီး လွတ်လပ်သော အတည်ပြုချက်၏ မှားယွင်းသော အထင်အမြင်ကို ဖန်တီးရန်အတွက် သုံးစွဲသူစစ်စစ်များက ချဲ့ထွင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံသည် လူသိများသော တရုတ်အစိုးရနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော သြဇာလွှမ်းမိုးမှုကွန်ရက်များနှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ထပ်နေပါသည်။ ဤသည်မှာ နယ်ခြားဖြတ်ကျော်အသုံးပြုထားသော CNI နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အာဆီယံ၏ စုပေါင်းအသိအမှတ်ပြုမှုကို ကျိုးပျက်စေမည့် စစ်အစိုးရ၏ မဟာဗျူဟာသည် တစ်ကြိမ်လျှင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးတစ်ဦး လာရောက်လည်ပတ်ပုံပေါ်သည်။ အချက်ငါးချက် သဘောတူညီမှုသည် ထိထိရောက်ရောက် ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်ပြီး စစ်အစိုးရ၏ သတင်းအချက်အလက် စစ်ဆင်ရေးများက ၎င်းကို သတ်ပစ်ရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။
သတင်းအချက်အလက်စစ်ပွဲသည် ခုခံမှုကို အနိုင်ယူနိုင်သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဒီမိုကရေစီ အတိုက်အခံများသည် တပ်မတော်အပေါ် အားသာချက်များ ရှိနေသည်။ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး အစိုးရ (NUG)၊ မကြာသေးမီက ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီနှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ အစည်းများနှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့များ ကွန်ရက် (PDFs) တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေနှင့် နယ်နိမိတ် ဧရိယာ အများအပြားကို စုပေါင်း ထိန်းချုပ်ထားသည်။ နယ်မြေအများအပြားတွင် ၎င်းတို့သည် ၎င်း၏လူပေါင်း ၉၅,၀၀၀ ကျော်ကို သတ်ခဲ့သည့် စစ်တပ်ကို ခုခံမှု ငါးနှစ်ကြာမှ ရရှိခဲ့သော တရားဝင်မှုကို နှစ်သက်ကြသည်။ ဤတရားဝင်မှုသည် ခုခံမှု၏ သြဇာအကြီးဆုံး ဆက်သွယ်ရေးပစ္စည်းဖြစ်ပြီး မည်သည့် PR စာချုပ် သို့မဟုတ် Xinhua MoU ဖြင့် အစားထိုး၍မရပါ။
ခုခံမှုတွင် အမှန်တရားလည်းရှိပြီး အမှန်တရားကို ထိထိရောက်ရောက် ဖြန့်ဝေသောအခါတွင် အရေးကြီးသော အားသာချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီ၊ မဇ္ဈိမ၊ DVB နှင့် Myanmar Now အပါအဝင် လွတ်လပ်သော ဆိုင်ခွဲများစုပေါင်း၍ တကမ္ဘာလုံးတွင် လူဦးရေ သန်း ၂၀ ခန့် ရောက်ရှိနေပါသည်။ ၎င်းတို့၏ အစီရင်ခံချက်သည် အလွန်အမင်း ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အန္တရာယ်ရှိသော အခြေအနေများအောက်တွင် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် အတိအကျ ယုံကြည်ရသည်။ ACLED ၏ အသေအပျောက် အချက်အလက်၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်းမှ ထိန်းသိမ်းခံထားရသည့် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများ၏ မှတ်တမ်းများသည် MNTT ၏ သဘောထားကွဲလွဲမှုများနှင့် CNI မှ ထုတ်ဝေသည့် အချည်းနှီးသော ခေါင်းစီးသတင်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော ဖြစ်ရပ်မှန်မှတ်တမ်းကို ပေးဆောင်ပါသည်။
ခုခံမှု၏ တန်ပြန်ဇာတ်ကြောင်းသည်လည်း ဗျူဟာအရ ပိုမိုညီညွတ်လာသည်။ NUG ခေတ္တသမ္မတ Duwa Lashi La က PDF ၏ ငါးနှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် တော်လှန်ရေး၏ ဆုတ်ယုတ်မှုများကို ရိုးသားစွာ အကဲဖြတ်ပြီး တိုးတက်မှုကို ‘ရှေ့နှစ်လှမ်း၊ ခြေတစ်လှမ်း နောက်ပြန်’ အဖြစ် ဖော်ပြသောအခါ နိုင်ငံတကာ မီဒီယာများက ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုကြခြင်းမှာ စစ်အစိုးရ၏ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမှုနှင့် ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်ရလောက်သော၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေထု၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်ကို လွှမ်းခြုံထားသည့် နိုင်ငံရေးမူဘောင်တစ်ခုအောက်တွင် အဓိက တော်လှန်ရေးအင်အားစုများကို ပေါင်းစည်းထားသည့် 2026 ခုနှစ် မတ်လတွင် SCEF ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် myanmarnarrative.org မှ ထုတ်ဝေသည့် မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဆန့်ကျင်ဘက်နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခုရှိကြောင်း သက်သေပြနေပါသည်။
အချက်အလက် အချိုးမညီခြင်းမှာ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုမဟုတ်ဟု ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ မကြာသေးမီက စစ်အစိုးရသည် အမေရိကန်အစိုးရကို စည်းရုံးရန်အတွက် ဝါရှင်တန်အခြေစိုက် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာတန်သော စာချုပ်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အမှီအခိုကင်းသော မြန်မာမီဒီယာများသည် ဖြစ်တည်မှုရန်ပုံငွေအကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရကြောင်း Reuters Institute for the Study of Journalism မှ ပြီးခဲ့သည့်လက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤအကျပ်အတည်းသည် USAID ဖြတ်တောက်မှု၊ ယခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်မီဒီယာရန်ပုံငွေအတွက် မျှော်မှန်းထားသည့် ကုန်ဆုံးချိန်နှင့် အဓိကဆိုင်ခွဲများ၏ ဘတ်ဂျက်၏ သိသာထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်းများကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည့် ဥရောပအလှူရှင်များ၏ ဆုတ်ယုတ်မှုများကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသများရှိ လူထုအား လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများကို သတိပေးသည့် ရေဒီယိုအစီအစဉ်များကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသည်ဟု Burma News International မှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။ Reuters Institute က “ဒီဂေဟစနစ် ပြိုကျရင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ နှစ်နဲ့ချီ ကြာနိုင်ပါတယ်။”
အမှီအခိုကင်းသော မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာပညာကို ပံ့ပိုးကူညီခြင်းသည် ဗျူဟာမြောက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်လှပါသည်။ DVB၊ မဇ္ဈိမ သို့မဟုတ် BNI သို့ ရောက်ရှိသည့် ဒေါ်လာတိုင်းသည် ကိုကိုမောင်၏ ကွန်ရက်ကို ပျက်ပြားစေကာ CNI ၏ ဝါဒဖြန့်မှုကို ဖော်ထုတ်ကာ စစ်အစိုးရ၏ အပြုအမူအပေါ် အာဆီယံ အစိုးရများ၏ မြင်နိုင်စွမ်းကို ထိန်းသိမ်းပေးသည့် ဒေါ်လာဖြစ်သည်။ ခံနိုင်ရည်အားက ပိုအားကောင်းတဲ့ ဇာတ်ကြောင်းရှိတယ်။ အဲဒါကို ပြောပြဖို့ အခြေခံအဆောက်အအုံတွေ လိုအပ်တယ်။
